Η μεγάλη ακμή της Ξάνθης αρχίζει το 1715 χάρη στα καπνά της. Τη συγκεκριμένη εποχή το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζεται από τις διομολογήσεις που είχαν επιβάλλει οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις για να της εξασφαλίσουν τη φιλία τους και από το πέρασμα στην εμπορευματοποίηση της παραγωγής, διαδικασία που την παρακολούθησαν ενεργά οι υπόδουλες μειονότητες ενώ οι Τούρκοι δυσκολεύτηκαν να ξεπεράσουν τον τιμαριωτισμό. Όταν η ζήτηση εξαρτιόταν πια από την εμπορευματοποίηση και από την τοπική κατανάλωση δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις κατά περιοχές για στροφή σε διάφορα είδη μονοκαλλιέργειας. Μέσα στο πλαίσιο των παραπάνω διεργασιών εμφανίστηκε και στην περιοχή αυτή της Θράκης η μονοκαλλιέργεια του καπνού, η επεξεργασία και η εμπορία του. Έτσι γρήγορα η Ξάνθη από απλό και άσημο αγροτικό κέντρο μετατρέπεται σε ονομαστό αστικό εμπορικό κέντρο, ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται μια ολιγάριθμη ισχυρή εμπορευματική τάξη, οι Ξανθιώτες καπνέμποροι.
Ξένοι περιηγητές διέρχονται από την Ξάνθη και περιγράφουν τη ζωή της. Οι Έλληνες διακινούν και το εμπόριο του καπνού ιδρύοντας εταιρείες και μεταφέροντας καπνό στην Πόλη, το Βουκουρέστι, την Τεργέστη, το Ιάσιο, την Αίγυπτο και αλλού.
Η μεταφορά της έδρας από τη Γενισέα στην Ξάνθης, μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1829 και την πυρκαγιά του 1870, καθιερώνουν την πόλη της Ξάνθης ως το αδιαμφισβήτητο κέντρο της περιοχής. Μετά τους σεισμούς ανοικοδομείται η νέα πόλη – η σημερινή Παλιά Πόλη – ενώ το 1860 αναπτύσσεται κοινωνικά και πολιτικά με την ύπαρξη της Δημογεροντίας. Το 1891 η σιδηροδρομική γραμμή περνά κοντά από την πόλη. Έτσι την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα η Ξάνθη είναι εμπορικό, εκπαιδευτικό και πολιτιστικό κέντρο με πληθυσμό κατά πλειοψηφία ελληνικό.
Η πόλη που χτίζεται στις τελευταίες αυτές δεκαετίες του 19ου αιώνα διατηρείται ως τις μέρες μας σχεδόν ανέπαφη. Ο πολεοδομικός ιστός της δίνει την αίσθηση του πλούτου και της όμορφης ζωής που πέρασαν αυτοί που την έχτισαν και την ανέπτυξαν.
Συνδετικό κρίκο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της Ξάνθης αποτελεί το Ρολόι της πόλης το οποίο χτίστηκε το 1859 από τον μεταφορέα καπνών Χατζή Εμίν Αγά. Τη σημερινή του μορφή την πήρε κατά την ανακαίνιση του που διήρκεσε από τον Αύγουστο του 1937 έως το Μάρτιο του 1938. Από τότε δεσπόζει την Κεντρική Πλατεία ενώνοντας την Παλιά Πόλη του 19ου αιώνα με τη σύγχρονη που αναπτύχθηκε τον 20ο αιώνα.
